తెలుగిల్లు • నాలుగు తరాల జ్ఞాపకం


కాలం మర్చిపోయిన గుడి...

చైతన్యంతో విలసిల్లిన వేళ

చెన్నకేశవస్వామి గుడికి మళ్లీ ప్రాణం పోస్తున్న నాలుగు తరాల సంకల్పం

ఒకవైపు చెన్నకేశవస్వామి గుడి వైభవం, మరోవైపు పెరట్లో పిల్లలతో కథ చెబుతున్న తాతమ్మ - వాటర్ కలర్ శైలి
తెలుగిల్లు పెరట్లో... తొంభై ఏళ్ల జ్ఞాపకాలను తట్టిలేపుతున్న తొలి ఏకాదశి ముచ్చట్లు.

జై, మాన్వి, అనంది, సిరి... అందరూ ఇంకా తమ తమ తెలుగు పుట్టినరోజులు, నక్షత్రాలు, రాశుల గురించే మాట్లాడుకుంటున్నారు. అంతలో సిరి తాతమ్మ దగ్గరకు వచ్చి నేలపై కూర్చుంది.

సిరి:
"తాతమ్మ..."
తాతమ్మ:
"హ్మ్..."
సిరి:
"నువ్వు ఇంతకుముందు 'నేను తొలి ఏకాదశి పుట్టిన పిల్ల' అన్నావు కదా..."
తాతమ్మ:
"అవును."
సిరి:
"నీకు అంత స్పష్టంగా ఎలా గుర్తుంది? English date గుర్తులేకపోయినా... తొలి ఏకాదశి మాత్రం ఎలా మర్చిపోలేదు?"

తాతమ్మ కాసేపు మౌనంగా నవ్వింది. ఆ నవ్వు... తొంభై ఏళ్ల జీవితాన్ని ఒక్కసారిగా వెనక్కి తిప్పిన నవ్వు.

తాతమ్మ:
(నెమ్మదిగా) "అది గుర్తొచ్చిందంటే... నాకు ఏడేళ్లప్పుడు జరిగిన ఒక సంఘటన కూడా గుర్తొస్తుంది."

ఇంట్లో ఒక్కసారిగా నిశ్శబ్దం అలుముకుంది. తాతమ్మ కథ మొదలుపెట్టబోతోందంటే... అందరికీ అది ఒక పండుగే.

తాతమ్మ:
"మా ఇంటి పక్కనే చెన్నకేశవస్వామి గుడి ఉండేది." (అని వెంటనే నవ్వింది) "ఉండేది కాదు... ఉంది... కానీ ఇప్పుడు మీరు చూసేది... నేను చూసిన గుడి కాదు."

అందరూ ఆసక్తిగా వింటున్నారు.

తాతమ్మ:
"నాకు అప్పటికి ఏడేళ్లు. ఒకరోజు గుడికి వెళ్లి అక్కడి పూజారి గారిని అడిగాను... 'అందరూ తొలి ఏకాదశి చాలా గొప్పదంటున్నారు... ఎందుకు?' ఆయన నవ్వారు. నా తల మీద చెయ్యి పెట్టి..."
"పూజారి గారు నన్ను దగ్గరకు పిలిచి కూర్చోబెట్టారు. 'అమ్మా... ఈ ఏకాదశిని దేవశయని ఏకాదశి అని కూడా అంటారు. ఈ రోజు నుంచి శ్రీమహావిష్ణువు యోగనిద్రలోకి ప్రవేశిస్తారని మన పురాణాలు చెబుతాయి. ఆ తర్వాత వచ్చే నాలుగు నెలలను చాతుర్మాసం అంటారు. ఈ కాలంలో మనుషులు కూడా తమ జీవితాన్ని కొంచెం నెమ్మదిగా చూసుకోవాలి... మనసుని శుభ్రం చేసుకోవాలి... మంచి ఆలోచనలు పెంచుకోవాలి... సేవ చేయాలి... నియమంతో జీవించాలి అని మన పెద్దలు చెప్పారు.'"
"నేను అప్పుడు అడిగాను... 'అయితే దేవుడు నిద్రపోతే... మనం ఏమి చేయాలి?' పూజారి గారు నవ్వారు."
"'దేవుడు నిద్రపోవడం అంటే... ఆయన అలసిపోయాడని కాదు అమ్మా. అది ప్రకృతికీ, మనిషికీ ఒక విరామం ఇచ్చే సంకేతం. వర్షాకాలం మొదలవుతుంది. భూమి కొత్త జీవాన్ని సిద్ధం చేసుకుంటుంది. మనిషి కూడా తనలోకి ఒకసారి తొంగి చూడాలని గుర్తు చేసే సమయం ఇది.' తర్వాత నా తల మీద చెయ్యి పెట్టి... 'నువ్వు ఈ పవిత్రమైన రోజున పుట్టావు. నీ పుట్టినరోజు అంటే కేవలం ఇంకో సంవత్సరం పెరిగిన రోజు కాదు. నీ జీవితాన్ని ఒకసారి వెనక్కి తిరిగి చూసుకునే రోజు కూడా.' అని చెప్పారు."
తాతమ్మ:
(కాసేపు ఆగింది) "ఆ రోజు ఆయన చెప్పింది నాకు ఎంత అర్థమైందో తెలియదు... కానీ... ఆ రోజు నుంచి ప్రతి తొలి ఏకాదశి వచ్చినప్పుడు... 'ఈ ఏడాది నేను మనిషిగా కొంచెమైనా మెరుగయ్యానా?' అని నన్ను నేనే ఆత్మపరశీలన చేసుకునే అలవాటు వచ్చింది."
అనంది:
(ఆశ్చర్యంగా అడిగింది) "తాతమ్మ... మన వీధి చివర ఉన్న ఆ చిన్న గుడేనా?"
తాతమ్మ:
"అవునమ్మా."
సిరి:
(కూడా ఆశ్చర్యపోయింది) "అది ఒకప్పుడు అంత పెద్దగా ఉండేదా?"
తాతమ్మ:
(కళ్లు దూరంగా ఎక్కడికో చూస్తున్నాయి) "మీరు ఇప్పుడు చూసేది... కాలం మర్చిపోయిన గుడి. నేను చూసింది... చైతన్యంతో విలసిల్లిన గుడి ఉదయం సుప్రభాతం వినిపించేది. సాయంత్రం హారతి వెలుగులతో వీధంతా ప్రకాశించేది. బ్రహ్మోత్సవాలకి జనంతో కిక్కిరిసిపోయేది. పిల్లల పరుగులు... మంగళ వాయిద్యాలు... ప్రసాదం కోసం క్యూలు... అది గుడి మాత్రమే కాదు...  మా ఊరి ప్రతిష్ఠకు నిలువెత్తు రూపం"
తాతమ్మ:
(ఒక నిట్టూర్పు విడిచింది) "ఇప్పుడు... ఆ వైభవం లేదు. మళ్లీ నేను ఆ గుడిని అలా చూస్తాననిపించడం కూడా లేదు."

ఆ మాటతో గది అంతా నిశ్శబ్దమైంది. ఆ నిశ్శబ్దాన్ని చీలుస్తూ...

శారద:
"అమ్మా..."

అనే స్వరం వినిపించింది. శారద. అనంత్ తాతయ్య చెల్లెలు. తాతమ్మ కూతురు. ఆమె నెమ్మదిగా ముందుకు వచ్చింది.

శారద:
(చిరునవ్వుతో) "అందుకే... ఇన్ని రోజులు నీకు చెప్పలేదు."
తాతమ్మ:
(ఆశ్చర్యంగా చూసింది) "ఏమిటది?"
శారద:
"నేను... అన్నయ్య..." (అని అనంత్ వైపు చూసింది) "ఇద్దరం కొన్ని నెలలుగా ఒక పని మొదలుపెట్టాం. మన చెన్నకేశవస్వామి గుడికి మళ్లీ జీవం తీసుకురావాలని."

గదిలో అందరి చూపులు ఒక్కసారిగా శారద మీదే.

శారద:
"పాత రికార్డులు చూసాం. ట్రస్ట్ వాళ్లతో మాట్లాడాం. ఏం చేయాలో తెలుసుకుంటున్నాం. ఇప్పుడేమో..." (అని చుట్టూ అందరినీ చూసింది) "ఇది మా ఇద్దరి పని కాదు. మన అందరి పని. మన పిల్లలు... మన మనవళ్లు... మన మునిమనవళ్లు... అందరం కలిసి చేస్తేనే... మన గుడికి మళ్లీ ఆ వైభవం వస్తుంది."

తాతమ్మ ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడలేదు. నెమ్మదిగా లేచింది. లోపలికి వెళ్లింది. అందరూ ఆశ్చర్యంగా చూస్తున్నారు. కొద్దిసేపటికి ఒక చిన్న ఇనుప పెట్టె చేతిలో పట్టుకుని వచ్చింది. ఏళ్ల తరబడి దాచుకున్న పొదుపు. ఆ పెట్టె తెరిచి... అందులోంచి ఒక కవర్ తీసింది. శారద చేతిలో పెట్టింది.

తాతమ్మ:
"ఇది... మన గుడి కోసం నా మొదటి కానుక. నేను చూడకపోయినా పర్వాలేదు అనుకునేదాన్ని. కానీ... ఇప్పుడు మాత్రం చూడాలనుంది."

శారద కళ్లలో నీళ్లు. అనంత్ తాతయ్య మౌనంగా నిలబడ్డాడు. ఆ క్షణంలో... ప్రుధ్వి ముందుకొచ్చాడు.

ప్రుధ్వి:
"తాతమ్మ... ఇది నీ ఒక్కదాని బాధ్యత కాదు. నేను నిర్మాణం చూసుకుంటాను."
అను:
(వెంటనే) "డిజైన్, సంరక్షణ ఎలా ఉండాలో నేను చూస్తాను."
జాహ్నవి:
(నవ్వింది) "ఈ కథ అందరికీ తెలిసేలా నేను రాస్తాను."
వరుణ్:
"చట్టపరమైన పని అంతా నాది."
మేధ:
"డిజిటల్ డాక్యుమెంటేషన్ నేను."
ఆకాశ్:
"వాలంటీర్లను నేను సమీకరిస్తాను."
సిరి:
(నవ్వుతూ) "గుడి కోసం సంగీత కార్యక్రమం పెడదాం."
అనంది:
(ఉత్సాహంగా) "మన తెలుగిల్లు నుంచే ఈ ప్రయాణాన్ని ప్రపంచానికి చూపుదాం."
జై:
(చేయి ఎత్తి) "నేను ప్రతి ఆదివారం వస్తా."
మాన్వి:
(కూడా వెంటనే) "నేనూ."

తాతమ్మ అందరినీ చూసింది. ఆమె కళ్లలో ఆనందం... గర్వం... ఆశ... అన్నీ కలిసిపోయాయి. జై ఆమె దగ్గరకు వచ్చి చేయి పట్టుకున్నాడు.

జై:
"తాతమ్మ..."
తాతమ్మ:
"ఏమిరా?"
జై:
"నీ తర్వాతి పుట్టినరోజు... మళ్లీ తొలి ఏకాదశి రోజే కదా."
తాతమ్మ:
"అవును."
జై:
(అని చుట్టూ ఉన్న అందరినీ చూసి చిరునవ్వు నవ్వాడు) "అప్పటికి... నీ చెన్నకేశవస్వామి గుడి... మళ్లీ నవ్వుతూ ఉంటుంది."

ఆ మాట విన్న తాతమ్మ... ఏమీ మాట్లాడలేదు.
కేవలం గుడి వైపు ఉన్న కిటికీని చూసింది.
బహుశా...
ఆమె కళ్లకు అప్పుడే ఆ గుడి మళ్లీ వెలుగుల్లో కనిపించి ఉంటుంది.