తెలుగిల్లు • నాలుగు తరాల జ్ఞాపకం


తాతమ్మ పుట్టినరోజు...

ఒక ఇంటికి దొరికిన మరో పండుగ

తెలుగు పంచాంగం మళ్లీ పుట్టినరోజు జరుపుకున్న వేళ

ఆధునిక తెలుగిల్లు పెరట్లో పుట్టినరోజు వేడుకలు - బంతిపూల తోరణాలు, హ్యాపీ బర్త్‌డే బానర్
ఆధునిక తెలుగిల్లు పెరట్లో... నాలుగు తరాలు కలిసి ఒక తీపి జ్ఞాపకాన్ని ఆస్వాదించిన క్షణం.
(ఉదయం ఐదు గంటలు కూడా కాలేదు. వాన పడబోతున్నట్టు చల్లటి గాలి కిటికీ తెరలను మెల్లగా కదిలిస్తోంది. వంటింట్లో ఫిల్టర్ కాఫీ పరిమళం ఇంటి నిండా పాకుతోంది. అంతలో లోపల నుంచి ఓ గంభీరమైన స్వరం.)
తాతమ్మ:
"శ్రీ... లేచావా?"
శ్రీ (నేను):
(ఆ స్వరం వినగానే నేను నవ్వుకున్నాను. తాతమ్మ. తొంభై ఏళ్లు దాటినా, ఆ స్వరంలో మాత్రం ఇప్పటికీ అదే ఉత్సాహం.)
తాతమ్మ:
(తొమ్మిదేళ్ల పాప తన కొత్త లంగా వేసుకుని పండుగ కోసం ఎదురుచూస్తున్నట్టే) "ఈరోజు నా పుట్టినరోజు."
శ్రీ (నేను):
(దగ్గరికి వెళ్లి) "Happy Birthday తాతమ్మ."
తాతమ్మ:
(వెంటనే నవ్వుతూ) "Happy Birthday అంటావేంటి... పుట్టినరోజు శుభాకాంక్షలు చెప్పు."
శ్రీ (నేను):
(నేను కూడా నవ్వేశాను.)

కొద్దిసేపటికి ఇల్లు ఒక్కొక్కరిగా మేల్కొంది. జై కుర్చీలు తీసుకొస్తున్నాడు. మాన్వి బెలూన్లు పట్టుకుని ఎవరికైనా సహాయం చేయాలని తిరుగుతోంది. ప్రుధ్వి సౌండ్ సిస్టమ్ చెక్ చేస్తున్నాడు. అను, పల్లవి, జాహ్నవి వంటింట్లో ఒకవైపు బొబ్బట్లు చేస్తూనే మరోవైపు కేక్ ఎప్పుడు తీసుకురావాలా అని మాట్లాడుతున్నారు. ఇంట్లో ఎవరు ఎక్కడున్నారో కంటే... ఎవరు ఏం నవ్వుతున్నారో ఎక్కువ వినిపిస్తోంది. ఇలాంటి రోజులు ప్రతి ఇంటికి రావాలి.

(మధ్యాహ్నం భోజనం ముందు... మాన్వి ఒక్కసారిగా అడిగింది.)
మాన్వి:
"తాతమ్మ... నువ్వు ఏ year లో పుట్టావు?"
తాతమ్మ:
(నవ్వింది) "ఏ year అంటే?"
మాన్వి:
"అంటే... nineteen something..."
తాతమ్మ:
(చాలా ప్రశాంతంగా) "నాకు తెలియదు బంగారం."
మాన్వి:
"అయితే date?"
తాతమ్మ:
"అదీ తెలియదు."
పిల్లలు:
(పిల్లలందరూ ఒకరినొకరు చూసుకున్నారు) "మరి నీకు ఎలా తెలుసు ఇవాళే పుట్టినరోజని?"
తాతమ్మ:
(చాలా సహజంగా చెప్పింది) "నన్ను మా అమ్మ ఎప్పుడూ 'తొలి ఏకాదశి పుట్టిన పిల్ల' అనేదమ్మా."

ఆ ఒక్క మాట... ఇంట్లో ఉన్న అందరినీ కాసేపు మౌనంగా చేసింది. మనం ఎంత విచిత్రంగా బ్రతుకుతున్నామో అనిపించింది. మనకు... ఆధార్ నెంబర్ తెలుసు. పాన్ నెంబర్ తెలుసు. పాస్‌పోర్ట్ నెంబర్ తెలుసు. కానీ... మనం ఏ తిథిన పుట్టామో తెలియదు.

జై:
(అప్పటికే ఫోన్ తీసుకున్నాడు) "నాన్న... నా తెలుగు birthday ఏది?"
కుటుంబం:
(ఆ తర్వాత మా ఇంట్లో జరిగిన హడావిడి చూస్తే... పుట్టినరోజు కంటే పెద్ద ఆట మొదలైనట్టుంది) "నీ పుట్టిన తేదీ చెప్పు."
"Time ఎంత?"
"Hospital ఏది?"
"Google లో చూద్దాం."
"అయ్యో... ఇది English calendar చూపిస్తోంది."
"Telugu Panchangam కావాలి."
"ఇదిగో... ఇక్కడ నక్షత్రం కూడా ఉంది."
"అమ్మా... నేను పుష్యమినా?"
"అయ్యో... నేను అనూరాధట!"
"అంటే నా రాశి ఇదేనా?"
జై:
(ముఖంలో కనిపించిన ఆశ్చర్యం అంతా ఇంతా కాదు) "అమ్మమ్మ... ఇప్పటివరకు నాకు ఒక birthday మాత్రమే ఉండేది. ఇప్పుడేమో రెండు."
మాన్వి:
(వెంటనే మధ్యలోకి వచ్చింది) "నాకూ రెండు. అంటే రెండుసార్లు gifts అడగొచ్చా?"

ఇంట్లో నవ్వులు పూశాయి. తాతమ్మ కూడా పిల్లలతో పాటు నవ్వింది. అది చూస్తుంటే... నాకు ఒక విషయం అర్థమైంది. మన సంప్రదాయాలు ఎప్పుడూ పెద్ద పెద్ద ఉపన్యాసాలతో ఇంట్లోకి రావు. ఒక అమ్మమ్మ చెప్పిన చిన్న మాటతో వస్తాయి. ఒక పిల్లాడు అడిగిన అమాయకమైన ప్రశ్నతో మొదలవుతాయి.

సాయంత్రానికి ఇల్లు సందడిగా మారిపోయింది. పిల్లలు... మనవళ్లు... మునిమనవళ్లు... ఎవరి పనిలో వాళ్లు బిజీగా ఉన్నా, అందరి చూపు మాత్రం తాతమ్మ మీదే. ఆమె ఒక్కొక్కరిని చూసి పేరుపేరునా పలకరిస్తోంది. ఎవరు ఎంత పెద్దవాళ్లయ్యారో ఆశ్చర్యపడుతోంది. ఎవరు ఎంత చిన్నవాళ్లో చూసి మురిసిపోతోంది. వయసు పెరిగింది. కానీ మనుషుల మీద ఉన్న ఆసక్తి మాత్రం తగ్గలేదు. చిన్న చిన్న వంటకాలతో టేబుల్ నిండిపోయింది. తాతమ్మ ఒక్కోటి చూస్తోంది.

తాతమ్మ:
(పిల్లల్ని అడుగుతోంది) "ఇది ఏమిటమ్మా? దీన్ని ఎలా తింటారు? పేరు ఏమిటి?"
జై:
(వెంటనే ఒకటి చూపిస్తూ) "తాతమ్మ... ఇది తప్పకుండా taste చేయాలి."
మాన్వి:
(ఇంకో ప్లేట్ తీసుకొచ్చింది) "ఇదీ..."
తాతమ్మ:
(నవ్వింది) "అలాగే... ఒక్కొక్కటి రుచి చూద్దాం."
తాతమ్మ:
(ఒక్కోటి రుచి చూసి) "బాగుంది."

ఆమెకు కొత్తది కాబట్టి సంకోచం లేదు. తెలియదు కాబట్టి వెనక్కి తగ్గడం లేదు. ప్రతి కొత్త రుచిని ఒక చిన్నపిల్లలాగే ఆసక్తిగా చూస్తోంది. ఆమె ముఖంలో కనిపించిన ఆనందం... ఆ వంటకాల వల్ల కాదు. తన కోసం ఇంత ప్రేమగా ఆలోచించిన వాళ్ల వల్ల. ఆ క్షణంలో నాకు మరోసారి అర్థమైంది. సంప్రదాయం అంటే కొత్తదాన్ని తిరస్కరించడం కాదు. ప్రేమతో వచ్చిన కొత్తదాన్ని కూడా హృదయపూర్వకంగా స్వీకరించడం. తాతమ్మ అలాంటిదే.

తాతమ్మ కేక్ కట్ చేశారు. మొదటి ముక్క తాతయ్యకి. తర్వాత పిల్లలకు. తర్వాత మనవలకు. మునిమనవలకు. ఆ క్షణంలో... తాతమ్మ ఒక్కరే కేక్ కట్ చేయలేదు. నాలుగు తరాలు కలిసి ఒక జ్ఞాపకాన్ని తిరిగి ఆస్వాదించాయి.

(రాత్రి అందరూ వెళ్లిపోయాక... ఇంట్లో మళ్లీ నిశ్శబ్దం. నేను వరండాలో కూర్చొని ఆ రోజు మొత్తం గుర్తు చేసుకుంటే...)

ఒక తొంభై ఏళ్ల అమ్మమ్మ... తన English పుట్టిన తేదీ తెలియదని చెప్పింది. కానీ... ఆమె వల్ల ఆ రోజు మా ఇంట్లో పది మంది పిల్లలు తమ తెలుగు తిథి, నక్షత్రం, రాశి తెలుసుకున్నారు. ఇప్పటి నుంచి వాళ్లకు రెండు పుట్టినరోజులు. ఒకటి క్యాలెండర్ గుర్తు చేస్తుంది. మరొకటి... వారి మూలాలను గుర్తు చేస్తుంది.

ఆ రోజు మేము తాతమ్మ పుట్టినరోజు జరుపుకోలేదు.
మా ఇంట్లో తెలుగు పంచాంగం మళ్లీ పుట్టినరోజు జరుపుకుంది.